اينها همه پيش از حساب است . پس چون شروع كند در حساب ، مشغول شود هر كس به حال خود و به ديگرى نپردازد و سؤال مىكنم از خدا بركت آن روز را . 144 و كلينى و برقى در محاسن از امير المؤمنين ( ع ) روايت كرده‌اند كه آن بزرگوار در خطبه‌اى فرمود : ايّها الناس گناهان سه گناه است : گناهى كه آمرزيده مىشود و گناهى كه آمرزيده نمىشود و گناهى كه اميد آمرزش براى صاحبش داريم و بر او مىترسيم . اول گناه بنده‌اى است كه حق تعالى او را در دنيا براى آن عقاب كرده باشد ؛ پس خدا حكيم‌تر و كريمتر است از اينكه بنده‌اى را دو بار عقاب نمايد . دوم ظلم بندگان است بعضى بر بعضى ؛ چون حق تعالى متوجه حساب خلايق شود قسم ياد كند و فرمايد به عزت و جلال خودم قسم كه از من نمىگذرد ستم ستم‌كننده اگر چه دستى بر دستى بزند يا بر كف دستى مسح نمايد و اگر چه حيوان شاخدارى حيوان بىشاخى را شاخ زند ؛ پس قصاص مىكند و حقوق بعضى را از بعضى مىگيرد تا آنكه احدى را مظلمه نماند ؛ پس ايشان را مىبرد به سوى حساب . سوّم گناهى است كه خدا او را بر بندهء خود پوشانيده باشد و روزى او نموده باشد توبه را ، پس او خاشع و گريان است براى گناه خود و اميدوار است رحمت پروردگار خود را و بس ؛ ما نيز براى او چنانيم كه او از براى خود است و اميدواريم از براى او رحمت را و مىترسيم بر او عقاب را . مجلسى ( قدس سره ) فرموده : خوف بر او از گناه سيّم به اعتبار احتمال اختلال شرايط توبه است و الّا بر حق تعالى قبول توبه واجب است به سبب وعده‌اى كه فرموده . 145 و لكن پوشيده نيست كه سخن مجلسى ( قدس سره ) بسيار سست و دور است زيرا كه فرمود ( ع ) خدا توبه را روزى او نموده باشد ؛ بديهى است توبه‌اى كه خدا روزى كرده كامل و با شرايط است . و ايضا اميدوار بودن و اميدوار نمودن خدا و انبياء و ائمّه ( ع ) از براى وجوب است و تخلّف آن محال است ، چنانچه خدا در آيهء توبه در سورهء تحريم نيز به لفظ عسى ادا نموده بعد از توبه و فرموده : يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا تُوبُوا إِلَى اللَّهِ تَوْبَةً نَصُوحاً عَسى رَبُّكُمْ أَنْ يُكَفِّرَ عَنْكُمْ سَيِّئاتِكُمْ الخ : اى آنان كه مؤمنيد توبه كنيد به سوى خدا توبهء نصوح ، اميد است كه خدا از گناهان شما بگذرد . 146 پس غرض امير ( ع ) ، به شهادت سياق و اعتبار از اينكه فرمود و مىترسيم بر او عقاب را ، اين است كه مردم تجرّى در معصيت نكنند به اميد توبه و بعد از توبه ايمن از عذاب نباشند ، كه از بدترين گناهان و تالى شرك و كفر است . و اما وجوب قبول توبه ، ما او را در اخلاق علاوه بر وعدهء خدا به برهان عقلى ثابت نموده‌ايم .